NGƯỜI NỐI NHỊP CẦU TÂM LINH VÀ TÌNH HỮU NGHỊ QUỐC TẾ

I. Thân thế, hạt mầm Bồ-đề và công hạnh cao dày của Người Mẹ Hiền

Thượng tọa Thích Pháp Hiếu, thế danh là Lương Phước Toàn, sinh ngày 18 tháng 9 năm 1983 tại vùng đất Đà Nẵng sơn thủy hữu tình, giàu truyền thống văn hóa và hiếu học. Thượng toạ sinh trưởng trong một gia đình tiểu thương thuần hậu, thân phụ là cụ ông Lương Mậu Thạnh (sinh năm 1949, đã quá vãng) và thân mẫu là cụ bà Phạm Thị Như Khuê (sinh năm 1949).

 

Đằng sau đạo nghiệp sáng ngời và hạnh nguyện phụng sự bao la của Thượng tọa, có cội rễ phước đức sâu dày từ người mẹ hiền mẫu mực – Tu nữ Diệu Tấn (thế danh Phạm Thị Như Khuê). Thấu hiểu quy luật vô thường và đượm nhuần niềm tin kiên cố nơi chánh pháp, năm 1989, khi con trai vừa tròn 5 tuổi, bằng linh cảm sâu sắc và tâm nguyện Bồ-đề son sắt, bà đã vượt qua luyến ái thế tục dâng người con yêu dấu vào chốn thiền môn chùa Nam Quang (Hội An). Hai năm sau, vào năm 1991, rũ sạch duyên trần, người mẹ hiền cũng chính thức cạo tóc xuất gia thọ giới Tu nữ với pháp danh Diệu Tấn, trọn đời tịnh tu phạm hạnh.

 

Không chỉ dâng hiến con ruột cho Tam bảo, Tu nữ Diệu Tấn còn mở rộng lòng từ bi về lại quê hương xứ Huế để giáo hóa, tế độ dòng họ bên ngoại. Bằng thân giáo mẫu mực, Tu nữ đã dắt hai người cháu ruột (kêu Tu nữ bằng Dì, vốn là con của hai người em gái ruột) vào chùa xuất gia lúc các thầy vừa tròn 12 tuổi. Cả ba vị chú tiểu nhỏ cũng được Thầy Bổn sư – Hòa thượng Thích Pháp Cao đón nhận nuôi nấng, dạy dỗ ăn học từ thuở ấu thơ dưới mái chùa Nam Quang Hội An. Nhờ công đức dưỡng dục và phước lành dẫn lối ấy, cả người con lẫn hai người cháu ngoại của Tu nữ nay đều phát nguyện dấn thân gánh vác Phật sự, đảm nhiệm cương vị trụ trì tại các tự viện Phật giáo Nam tông: Thượng tọa Thích Pháp Hiếu trụ trì Tổ đình Tam Bảo (Đà Nẵng), Thượng toạ Thích Pháp Trung trụ trì chùa Nam Quang (phường Hội An Đông, TP. Đà Nẵng), và Đại đức Thích Pháp Hạnh trụ trì chùa Thái Bình (xã Điện Bàn Tây, TP. Đà Nẵng).

 

Được tưới tẩm trong cái nôi đạo vị thuần tịnh và hiếm có ấy, từ thuở ấu thơ, Chú tiểu Pháp Hiếu đã sớm tắm mát tâm hồn trong tiếng chuông chùa trầm mặc và khói trầm giải thoát. Dưới sự khai tâm, dưỡng dục nghiêm từ của Thầy Bổn sư – Hòa thượng Thích Pháp Cao, chú tiểu từng bước học hạnh khiêm cung, quét lá sân chùa, chấp tác công quả và nuôi dưỡng chí nguyện xuất trần, lấy việc trau dồi kinh luật làm kim chỉ nam đầu đời.

 

II. Duyên lành thọ giới Sa-di, Đại giới đàn Tỳ-kheo tại Myanmar và sở học uyên thâm

Năm tròn 18 tuổi, hội đủ duyên lành và phẩm hạnh của một người sơ tâm cầu đạo, chú tiểu được Thầy Bổn sư – Hòa thượng Thích Pháp Cao ân cần dẫn lối ra đất cố đô Huế để đăng đàn thọ giới Sa-di với ngài Tăng trưởng – Hòa thượng Hộ Nhẫn, bậc danh tăng đầu đà phạm hạnh vang danh, trụ trì chùa Thiền Lâm (Huế). Dưới bóng mát giới đức trang nghiêm của bậc Trưởng lão đạo cao đức trọng bậc nhất của Phật giáo Nam tông Việt Nam, Sư Pháp Hiếu càng thêm vững chãi trên bước đường xuất gia giải thoát, ngày đêm chuyên tâm thọ trì giới luật và oai nghi thiền môn.

 

Với khát vọng thâm nhập kinh tạng Nguyên thủy và tiếp cận mạch nguồn Theravāda nguyên bản, từ năm 2001 đến năm 2003, Sư Pháp Hiếu sang Myanmar tu học chuyên sâu tại Tu viện Mahavisuddha-yon (Đại học Pāli). Vào ngày 29 tháng 5 năm 2003 (nhằm ngày thứ Năm, ngày 14 tháng Kasoun năm 1365 Phật lịch Miến Điện), khi vừa tròn 20 tuổi, tại Tuyển Phật trường trang nghiêm của Tu viện Mahavisuddha-yon (đường Nandawan, thị trấn Bahan, Yangon), Sư chính thức đăng đàn thọ Cụ túc giới (Tỳ-kheo), được ban pháp danh Pāli là Kusaladhamma. Đại giới đàn do bậc cao tăng đắc pháp Tam Tạng Hòa thượng Yaw Sayadaw (Tipiṭakadhara - Dhammabhaṇḍāgārika - Aggamahāpaṇḍita) đương vi Đường đầu Hòa thượng Đàn đầu Sư; chư Đại đức Indaka, Đại đức Nandavamsa cùng các bậc giáo phẩm Pāli xướng tụng tuyên ngôn Tăng sự (Kammavācā Readers), cùng sự chứng minh của Thập sư Tăng đoàn trang nghiêm và tín thí cúng dường Daw Khin Nweit Ri. Giới thể thanh tịnh thọ nhận nơi thánh địa Phật giáo Theravāda đã chính thức đưa người tu sĩ trẻ bước vào hàng ngũ Tăng bảo vô thượng.

 

Sau khi thọ giới Tỳ-kheo, Đại đức Pháp Hiếu tiếp tục dấn bước trên con đường trau dồi tri thức thế học lẫn Phật học quốc tế: theo học tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, Học viện Phật giáo Vạn Hạnh, tốt nghiệp Cử nhân Ngữ văn Anh và hoàn thành xuất sắc chương trình Cao học Phật giáo (Thạc sĩ Phật học Pāli) tại Sri Lanka. Chính sự truyền thừa giới luật nghiêm mật từ các bậc thạc đức cùng nền tảng học thuật Pāli uyên bác và năng lực ngoại ngữ vững vàng đã tạo dựng nền tảng vững vàng cho hành trình hoằng dương chánh pháp, đem tinh thần Từ bi và Hòa hợp kết nối muôn phương.

 

III. Nơi chốn Tổ đình và tinh thần phụng sự Giáo hội

Trở về nước sau nhiều năm bôn ba tu học xứ người, Đại đức đem trọn đạo lực và tâm huyết cống hiến cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Từ năm 2012 đến năm 2019, Đại đức đảm nhiệm cương vị Tri sự Chùa Tam Bảo (Đà Nẵng), tích cực tham gia các công tác Phật sự, xây dựng đạo tràng trang nghiêm và gắn kết cộng đồng.

 

Bước qua tuổi tam tuần, hội đủ đạo duyên và được sự giao phó của Giáo hội, Thượng tọa Thích Pháp Hiếu chính thức đảm nhiệm cương vị Trụ trì Tổ đình Tam Bảo... Với tâm nguyện phụng sự và tinh thần trách nhiệm, Thượng tọa được Trung ương Giáo hội và Giáo hội địa phương tin tưởng giao phó nhiều trọng trách:

 

• Ủy viên Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương GHPGVN;

 

• Phó Chánh Văn phòng Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN đặc trách Phật giáo Nam tông Kinh;

 

• Thành viên ban quản trị viên Kênh Phật Sự Online;

 

• Ủy viên Thường trực Ban Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Phật giáo Quốc tế GHPGVN TP. Đà Nẵng.

 

Ở bất kỳ cương vị nào, Thượng tọa cũng luôn cẩn trọng, tận tụy, xiển dương chánh pháp, làm rạng danh dòng thiền Nguyên thủy hòa hợp trong lòng ngôi nhà chung GHPGVN.

 

IV. Dấu ấn đại biểu Trung ương trên các diễn đàn ngoại giao Phật giáo quốc tế

Cùng với các hoạt động Phật sự trong nước, Thượng tọa Thích Pháp Hiếu luôn nhiệt tâm phụng sự trong công tác ngoại giao nhân dân và giao lưu văn hóa quốc tế. Thượng tọa nhiều lần được Giáo hội tin tưởng cử làm thành viên chính thức tháp tùng các phái đoàn đại biểu GHPGVN do chư tôn giáo phẩm lãnh đạo Giáo hội dẫn đoàn tham dự các hội nghị Phật giáo quốc tế quan trọng:
 

1. Hội nghị Giao lưu Phật giáo lưu vực Mê Kông – Lan Thương tại Trung Quốc (2023):

 

Được Ban Tôn giáo Chính phủ chấp thuận và Hội đồng Trị sự GHPGVN quyết định cử đoàn, Thượng tọa đã tháp tùng đoàn đại biểu cấp cao GHPGVN do Trưởng lão Hòa thượng GS.TS. Thích Thiện Tâm (Phó Chủ tịch HĐTS, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương) dẫn đoàn tham dự Hội nghị tại Tây Song Bản Nạp (Xishuangbanna, Châu tự trị dân tộc Thái, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc). Tại hội nghị, Thượng tọa đã trình bày bài phát biểu tham luận khoa học với đề tài: "Quá trình phiên dịch Đại tạng kinh Pāli, các kinh điển Pāli và công tác số hóa Tam Tạng kinh điển Pāli sang Việt ngữ tại Việt Nam", góp phần lan tỏa sâu rộng tiếng nói hòa hợp, bản sắc và sự tương đồng văn hóa Phật giáo vùng lưu vực sông Mê Kông.

 

2. Đại hội đồng Liên minh Phật giáo Quốc tế (IBC) tại Ấn Độ (2023):

 

Vào tháng 11/2023, Thượng tọa tham gia phái đoàn Trung ương Giáo hội tham dự Đại hội đồng Liên minh Phật giáo Quốc tế (IBC General Assembly) với chủ đề "Collective Wisdom, United Voice" tại India Habitat Centre, New Delhi, Ấn Độ. Sự hiện diện và đóng góp tích cực của Thượng tọa cùng phái đoàn đã góp phần khẳng định vai trò và tiếng nói nhập thế của Phật giáo Việt Nam trên diễn đàn quốc tế.

 

3. Hội nghị Bàn tròn Phật giáo Nam Hải tại Viêng Chăn, Lào (10/2026):

 

Tiếp tục đóng góp tích cực vào các hoạt động ngoại giao nhân dân và giao lưu Phật giáo quốc tế, Thượng tọa là thành viên chính thức trong phái đoàn Giáo hội Phật giáo Việt Nam do Thượng tọa Thích Đức Thiện (Đại biểu Quốc hội, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HĐTS, Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Trung ương GHPGVN) làm Trưởng đoàn, tham dự Hội nghị Bàn tròn Phật giáo Nam Hải được tổ chức tại thủ đô Viêng Chăn, CHDCND Lào từ ngày 26/10 đến 30/10/2026.

 

V. Điểm sáng đối ngoại nhân dân: Thắt chặt tình hữu nghị đặc biệt Việt – Lào

Trong cấu trúc đối ngoại ba trụ cột của đất nước, đối ngoại nhân dân giữ vai trò "chân đế" xã hội vững chắc. Thấm nhuần đạo lý "Đạo pháp đồng hành cùng Dân tộc", Thượng tọa Thích Pháp Hiếu đã vận dụng linh hoạt những nét tương đồng của Phật giáo Nam tông Theravāda, góp phần xây dựng Tổ đình Tam Bảo trở thành nhịp cầu nghĩa tình, gắn kết sâu sắc mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc anh em Việt – Lào:

 

• Bảo bọc nơi tu học cho chư Tăng Lào du học: Nhận thấy những khó khăn lớn về việc giữ gìn 227 giới luật và hạnh trai giới quá ngọ khi chư Tăng trẻ Lào lưu trú nơi ký túc xá thế tục, Thượng tọa đã rộng mở tịnh xá nội viện Chùa Tam Bảo bảo trợ toàn bộ chi phí ăn ở, ẩm thực tam tịnh nhục, chăm sóc y tế và phương tiện học tập. Dưới mái già lam, chư Tăng hai nước cùng tụng chung những câu kinh Pāli, cùng thong dong trì bình khất thực, giúp các vị bảo toàn giới phẩm thanh tịnh để mai này trở về phụng sự đất nước Triệu Voi.

 

• Chương trình Homestay và lớp học tiếng Việt nghĩa tình: Với tấm lòng từ bi và tinh thần trách nhiệm của người xuất gia, Thượng tọa bền bỉ triển khai chương trình "Ở nhà dân" (Homestay) – phối hợp cùng Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào để đỡ đầu cho các thế hệ sinh viên Lào xa xứ. Thượng tọa trực tiếp tổ chức lớp dạy tiếng Việt miễn phí ngay tại chùa, ân cần trao truyền từng nét chữ, câu ca dao và bài học nhân quả, giúp các em xóa tan rào cản ngôn ngữ nơi xứ lạ. Chùa Tam Bảo trở thành mái nhà thứ hai ấm áp tình thân, rộn rã những bữa cơm nếp truyền thống và điệu múa Lăm-vông thắm tình hữu nghị.

 

• Điểm tựa tâm linh của cán bộ ngoại giao và kiều dân xa xứ: Với các nhà ngoại giao Tổng Lãnh sự quán CHDCND Lào tại Đà Nẵng, chùa Tam Bảo là chốn trở về bình yên để vơi đi nỗi nhớ quê hương xứ sở Hoa Chăm-pa. Thượng tọa đã trang nghiêm chủ trì và phối hợp tổ chức các đại lễ truyền thống: Tết té nước Bunpimay, Đại lễ Dâng y Kathina quốc tế, Lễ Dâng y tắm mưa (Vassāvāsa), An cư kiết hạ, Vu Lan Báo hiếu và lễ buộc chỉ cổ tay chúc phúc (Sukhwan). Thượng tọa cùng chư Tăng thường xuyên thăm viếng, tụng kinh chúc phúc nhân ngày Quốc khánh Lào, đón tiếp các đoàn chư Tăng tỉnh Savannakhet, Champasak, Sekong, Tỉnh Khammouane (Khăm Muộn), Viêng Chăn (Vientian) và đồng hành tri ân các thế hệ Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam giúp Cách mạng Lào.

 

Chính tâm nguyện thuần khiết ấy đã kết nối nhuần nhuyễn bốn lực lượng: Ngoại giao – Tôn giáo – Hữu nghị – Giáo dục, khẳng định sức mạnh mềm bền bỉ của tôn giáo trong lòng xã hội.

 

VI. Đà Nẵng – Đô thị quốc tế năng động và Tổ đình Tam Bảo: Nhịp cầu giao lưu Phật giáo đa phương

Nằm ở vị trí trung tâm của dải đất miền Trung, là điểm cuối của tuyến Hành lang Kinh tế Đông – Tây (EWEC) và cửa ngõ hướng ra biển lớn, thành phố Đà Nẵng từ lâu đã khẳng định vị thế là một đô thị hiện đại, đáng sống, năng động hội nhập và là điểm đến hòa bình, thân thiện thu hút đông đảo bạn bè, du khách cùng các đối tác quốc tế. Trong không gian mở rộng giao lưu văn hóa và đường lối đối ngoại nhân dân rộng mở của Đảng bộ, Chính quyền thành phố, các tổ chức tôn giáo hợp pháp luôn tích cực đồng hành, đóng góp nguồn lực xã hội vào việc quảng bá hình ảnh một Đà Nẵng nhân ái, mến khách và giàu bản sắc.

Hòa cùng dòng chảy hội nhập và sự phát triển chung của thành phố, dưới sự chỉ đạo của Ban Trị sự GHPGVN TP. Đà Nẵng và sự phối hợp, hướng dẫn chặt chẽ của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố, Tổ đình Tam Bảo (Phật giáo Nam tông Theravāda) tọa lạc giữa lòng đô thị đã trở thành một địa chỉ giao lưu tâm linh quốc tế tiêu biểu. Nơi đây thường xuyên đón tiếp các phái đoàn Phật giáo trên thế giới sang thăm viếng, giao lưu văn hóa, dự đại lễ và lưu trú tu học, An cư kiết hạ. Dưới sự trụ trì của Thượng tọa Thích Pháp Hiếu, cửa thiền Tam Bảo luôn rộng mở chào đón chư Tôn đức Tăng Ni, các đoàn đại biểu và thiện tín Phật tử đến từ các quốc gia truyền thống Phật giáo như Lào, Thái Lan, Campuchia, Myanmar, Sri Lanka, Ấn Độ, Nepal, Trung Quốc, cùng chư Tăng, Phật tử hệ phái Nam tông đến từ các nước Âu – Mỹ... Sự hội tụ đa dạng của các truyền thống Phật giáo khắp năm châu dưới mái già lam Tam Bảo vừa làm phong phú thêm đời sống văn hóa – tâm linh của thành phố biển, vừa là minh chứng sinh động cho tinh thần ngoại giao văn hóa, góp phần làm sâu sắc thêm tình hữu nghị giữa nhân dân thành phố Đà Nẵng với bạn bè quốc tế.

• Sợi dây gắn kết Phật giáo Việt Nam – Thái Lan:

Trên diễn đàn đối ngoại nhân dân, Thượng tọa là cầu nối đón tiếp nhiều đoàn Phật giáo lớn của Hoàng gia và Tăng đoàn Thái Lan viếng thăm thành phố Đà Nẵng. Tiêu biểu là các chuyến thăm, giao lưu tụng kinh cầu an, thiền tập và trao tặng tôn tượng Phật Thích Ca của Đoàn chư Tăng chùa Phra Dhammakaya, Thiền viện quốc tế Buddha Maha Metta, cùng phái đoàn Đại học Phật giáo Mahachulalongkornrajavidyalaya (MCU) Thái Lan đến Chùa Tam Bảo. Không chỉ mở lớp dạy ngôn ngữ và chia sẻ văn hóa Thái – Việt cho sinh viên, Thượng tọa còn trực tiếp tham dự, đưa tin và kết nối các đại lễ cúng dường đại Tăng quy mô quốc tế tại Thái Lan, củng cố sự hòa hợp thanh tịnh giữa Phật giáo hai nước.

• Mối linh sơn cốt nhục sâu sắc với Sri Lanka và Tước vị Danh dự "Lokattha Cariya":

Từng có nhiều năm gắn bó và tốt nghiệp Thạc sĩ Phật học tại hòn đảo ngọc Sri Lanka, Thượng tọa luôn dành tình cảm tri ân sâu nặng cho cội nguồn Phật học Nam truyền nơi đây. Tổ đình Tam Bảo dưới sự trụ trì của Thượng toạ đã trở thành điểm dừng chân ấm áp của các phái đoàn cao tăng, học giả Sri Lanka khi đến Việt Nam. Thượng tọa đã cung kính đón tiếp chư tôn đức lãnh đạo Tăng già Sri Lanka, tổ chức các pháp hội thọ trì đầu đà, thuyết giảng Tam tạng Pāli và thắt chặt tình hữu nghị tâm linh truyền thống giữa hai quốc gia.

Đặc biệt, nhằm ghi nhận những công đức to lớn trong việc hoằng dương giáo pháp Tam tạng Pāli thuần tịnh tại Việt Nam, truyền bá Phật giáo Theravāda cho thế hệ trẻ, và đóng góp không ngừng nghỉ cho công tác đối ngoại nhân dân của chính quyền thành phố Đà Nẵng, vào ngày 29 tháng 01 năm 2025, Đại Tăng đoàn Sri Lanka Ramanna Maha Nikaya (Hội đồng Tăng già Khu vực Kelaniya, Sri Lanka) đã trang trọng ban hành Giáo chỉ Tuyên dương, tấn phong Thượng tọa (Ven. Kusaladhamma Thero) tước vị danh dự cao quý: "LOKATTHA CARIYA" (Bậc Hạnh Nguyện Phụng Sự Nhân Sinh / The Noble Practice for the Welfare of the World). Đây là niềm hoan hỷ chung và là sự khích lệ quý báu của Tăng già quốc tế đối với những nỗ lực phụng sự nhân sinh, xiển dương chánh pháp của Thượng tọa.

 

VII. Sự ghi nhận của Giáo hội, Nhà nước và Bạn bè quốc tế

Những cống hiến thầm lặng nhưng sáng ngời của Thượng tọa Thích Pháp Hiếu đã được Nhà nước, các cơ quan ngoại giao hai nước và Giáo hội trân trọng tôn vinh:

 

• Được hiệp thương, suy cử tham gia Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào (nhiệm kỳ 2023 – 2028), Ủy viên Ban Chấp hành Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP. Đà Nẵng và Ủy viên Ban Chấp hành Hội Hữu nghị Việt – Lào TP. Đà Nẵng (nhiệm kỳ 2024 – 2029).

 

• Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP. Đà Nẵng (2024) vì thành tích xuất sắc trong công tác đối ngoại nhân dân;

 

• Bằng khen của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Paksé, Lào (2024) vì sự nghiệp củng cố tình đoàn kết toàn diện Việt – Lào tại khu vực Nam Lào;

 

• Bằng khen của Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam – Thái Lan (2024) vì thành tích xuất sắc trong công tác Hội;

 

• Giấy khen của Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào (2025) cùng Thư khen, Giấy khen từ Tổng Lãnh sự quán CHDCND Lào tại Đà Nẵng;

 

• Hàng loạt Bằng Tuyên dương Công đức, Bằng Công đức cao quý từ Hội đồng Trị sự GHPGVN, Ban Phật giáo Quốc tế Trung ương, Ban Thông tin Truyền thông Trung ương, Ban Từ thiện Xã hội Trung ương và Ban Trị sự GHPGVN TP. Đà Nẵng.

 

Lời kết

Từ một chú tiểu sớm gieo duyên lành nơi cửa Phật, trải qua năm tháng bền bỉ khép mình trong giới luật thanh tịnh, nỗ lực trau dồi học vấn và tinh tấn phụng sự, Thượng tọa Thích Pháp Hiếu hôm nay luôn kiên định trên con đường phụng sự Đạo pháp và Dân tộc. Khoác trên mình tấm y vàng kasāya thanh bần, với tâm từ bi và tinh thần hòa hợp, Thượng tọa đã và đang tiếp nối hạnh nguyện của các bậc tiền bối, dùng chánh pháp kết duyên lành khắp chốn; góp phần giữ gìn tình hữu nghị đặc biệt Việt – Lào mãi mãi "sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long", đồng thời lan tỏa nét đẹp văn hóa Phật giáo, thắt chặt mối dây đoàn kết truyền thống cùng bạn bè Thái Lan, Sri Lanka và các nước trong khu vực. Đó chính là nếp sống dấn thân bình dị, thầm lặng đóng góp cho sự hòa hợp, an lạc và từ bi giữa lòng cuộc đời.